دنيا   ته مه و   دنيا   تووز،  دنيا    گه رته چۊچانه

كه سێ  كه سێ   نيه ناسێ   ،گيشتێ   ده م   ئه ڵپێچانه/

 نه   بوو   هه ناس ِ عشقه  ،  نه   رووژناي   راسي

  دنيا   خراو  ،      دنيا   گه ن  ،      دنيا   دروو ده سانه/

 زه مين   زه رد   و   زه مان   زه رد  ،  ئاساره   و   ئاسمان   زه رد

كوتێ   داخيم   كوتێ   ده رد  ،  دة   ئێ    زه رده لۊلانه/

 ته و    ئه ڵكزان   سقانم  ،  له رز   ئه ڵچه قان   دنانم

  گيانم     بۊه    په ته سوو  ،  ده ێ    ئاگر   گڕانه/

 شڵه ێ   شه ڕه و   و   گڕه ێ   نار،  گرمه ێ   گورگه و   هافه ێ   مار

يه كه ێ   به خته   ؟ بێداده   ،  يه كه ێ   تاڵه س؟   تاڵانه/

 هه م    زه رده واێ   په ژاره س ،  هه م   سه رده واێ   په شێوي

  روو    ده ێ    زه رده   زه مانه،   وه ێ   ده ێ   سه رده  ساڵانه/

 ئاگر    ها   ده  ده رۊنم  ،  زه هراو   ها   نام ِ  خۊنم

  ئووخه يم   پڕ   ده   ئاخه  ، ژيانم   پڕ   ده   ژانه/

 زه مين   زه خم   و   زه مين  زار  ،  زه مين   ژه هر  و  زه مين   ژار

زه مين   په لامێ   بڕێا  ،  زه مين   بێ   ئاسمانه/

 باڵ   فرێشته   رزيا  ،  باخ   بهه ێشت   ئه ڵكزيا

  دووزه خ   هفاو   دا  دنيا  ،  ئێ   ئژدهاێ   خوڕانه/

 ئێ   بار   پڕ ئه نيشه  ،  ئاخر   ئه ڕا   چه   كيشيم

ئێ   هه مگه   عه زاوه،  ئاخر  ئه ڕا   چه مانه ؟/

 وڵ    كه  خياڵ    هاتگ  ،  بڕواكن   ئێ   هه ناسه

وڵ    كه   په ژاره ێ   ناتگ  ،  مه س   بوو   ده    ئێ    ئه لانه/

 تووز   تيه ڵه و   ته م  ره ش  ،  كول كه فتنه    كه ش  ئه ڵ  كه ش

كه س   ده ر   نيه چوو   وه   بێ  به ش  ،  مه ردم  !  ده    ئێ   قڕانه/

 داره ێل    ئه ڕاچه   هشكن  ،گوڵه ێل   ئه ڕا   نيه وشكن 

قه ناريه ێل ِ   دڵ ته ڕ  ،  بێ  ده نگ   ئه ڕا   وسانه /

 ئه وره ێلمان   مه زووكن  ،‌  تافه ێلمان   مه رێژن     

  نه   تافه تاف ِ رێژاو  ،  نه   نم نم ِ  وارانه /

 نه   رووسه مێ   دياره   نه يشه   ئسفه ندِيارێ

  نه   شوون ِ   قاره مانه  ‌،  نه  نوون ِ  پاڵه وانه/

 نه   دين   ماگه   نه   ئێمان،  ساهڵ   ره م    كه ێ   ده    سا   مان

  هووش   و   گووش  و  پووسمان  ،  پڕ   ده   شه ڕ   و   شه ێتانه/

 زه مانه    پاوه مانگه   ،  ئه وجار   ئه ڵامه ت   ئاورد

ئێجار   بزانيم   چه   زاێ  ،  ئێ    ژن ِ  زاوه رانه/

 شكيا   دڵ   و   پێشتمان  ،  كردنه   ئاڵێشتمان 

گم   بۊمنه   گێشتمان  ،  ده   ئێ   چوارده رێانه/

 نه   چةفتيمن   نه   راسيم  ،  نة   گه نيمن    نه   خاسيم

بڕێ   خوه مان   مه ناسيم  ،  مايمه   ده ێ   نام   مه رزانه/

 زوانمان   شێويا  ،  بۊه   وه فر  و  تێويا

تێوێگوه   جوور   وه فر  ،  هه ر   كه س   ك   بێ  زوانه/

 په لام    ئه و   كي  بوةيمن  ،  ده ێ      زه رد ِ بێ  زه واڵه

هاوار   ئه و  كوو   بكيشيم  ،      ده ێ   هۊچ     بێ  هچانه /

 بڕێ  گورگن  -  دنان  هار-  ،  ده ێ   جه نگه ڵ   جنوونه

 بڕێ   وه ركن-  وه ره لا  -،‌  ده ێ   ده ێشت ِ  بێ  شوانه/

 بارێ  ها  بان ِ  كووڵم  ،  چنه   كۊه ێ  بانكووڵه 

  قيڕه ێ   ها   قوڕن ِ  دڵم  ،  چنه  قڵاقيڕانه/

 خوزه و   رها  بۊاتايم  ،  رووژێ  وه   كام  و  حه زره ت

ده  ئێ  زرپ  و  زوورانه،  ده  ئێ   گورز  و  گووچانه/

 خوه زه و   واران   بوارێ  ،  ده ێ   هه ڵه ت ِ  هه ڵاكه 

 خوه زه  و   شةفةق   بوشكێ  ،      ده ێ  شه و ِ  بێ  به ێانه/

 قسيه م   راسه   شه كه ته  ،  خوه زه و   نامه ێ   ئمێده

  شێعرم   راسه   له ت  له ته   ،  به زه ی   نامه ێ  ژيانه/

   بایه قوش دا له دو بالم گیشت په ره یلم دارزان

تا تواسم شه و چرای هه لکه م له دیواخان دل  

  ئاگری یادی چه وه یلد سیون نو مالم سزان

 تا دواری هاتم ئه لده م له ره نگ و ریشنگ عشق    

تیژی به رق خه نه یلد هه م ده س و هه م دل چزان 

پیریگم گاموله کی که م چیون له حه لقه ی عشق تو     

پا له پا نه لگردم و قورسی خه مت پایلم ته زان

شه و وه سه ر بردم وه هاوار و نیگاهی ته ر نه کرد          

تا نه کیشا یه ی هناسی گیانم و جه رگم کزان 

کفشهای یک ملت .......نویسنده : محمد یار سبزی – ( فریاد )

بازیگران :

منتظر ( خبر نگار عراقی )اسما ( خواهر منتظر )زاهده ( نامزد منتظر )خبر نگار 1 ( مرد جوان )خبر نگار 2 ( مرد سالمند )

خبرنگار زنمأمور اعلام مدیر تلویزیون ( تلفنی ) 

به نام خدا

چکیده مقاله (تاریخچه سیاسی مواد مخدر)

مطالعه بر روی آثار گوناگون به جای مانده از گذشتگان ، نشان می دهد که آدمی از دیرباز با ویژگی های مواد مخدر آشنا بوده است ، نخستین کاربرد مواد مخدر برای مصارف پزشکی و مداوای بیماران بوده است که از راه خوردن و یا مالیدن بر عضو بیمار ، مورد استفاده قرار گرفته است .

بررسی آثار بزرگانی چون افلاطون ، زکریای رازی ، ابن سینا و دیگران نشان می دهد که آنان بر روی خواص شیره خشخاش و عصاره تریاک ، مطالعاتی داشته اند و از آن برای مداوای بیماران خود بهره می گرفتند ، اما بعدها و بویژه در عهد مغول مصرف عصارۀ خشخاش ، به صورت تفننی رواج پیدا کرد ، ولی از گذشته ، استفاده از این ماده برای تخدیر مورد نکوهش بوده و حتی در تاریخ ایران باستان ، از بنگ به گیاه اهریمنی تعبیر شده است .

اگر چه عصرصفوی را عصر آغاز مصرف مواد مخدر در ایران می دانند ، اما بعدها این ماده وسیله ای شد برای پیشبرد اهداف سیاسی استعمار گران و سلطه جویی آنها در جهان سوم . به گونه ای که در عصر قاجاریه ، با تشویق مستشاران انگلیسی کشت خشخاش در ایران ، به طور گسترده ای رواج یافت و حتی تریاک به دارویی عمومی و خانگی تبدیل شد ، گفتنی است که استعمار انگلیس ، برای تسلط بیشتر بر شپه قارۀ هند ، کشت خشخاش و مصرف تریاک را به بهانۀ مبارزه با فقر گسترش داد ، و با استفاده از کارگران و دراویش معتاد هندی ، مصرف تریاک را در کشورهای دیگر ، از جمله ایران فراگیر کرد ، تا جایی که کمپانی هند شرقی ، تجارب این ماده را در انحصار خود قرار داد ، و از این راه ضمن فراهم کردن تسلط بیشتر استعمار بر کشورهای منطقۀ ، سود سرشادی را عاید خود کرد .

در عصر حاضر و به دنبال اشغال افغانستان از سوی شوروی سابق ، استفاده از مافیای مواد مخدر و بهره برداری سیاسی از آن گسترش بیشتری یافت ، برای این منظور ، امریکاییان با همکاری سرویس جاسوسی پاکستان(  ( isiتولید تریاک را از مثلث طلایی ، یعنی ( میانمار،تایلند ، لائوس ) به شمال پاکستان و جنوب افغانستان انتقال دادند تا به این وسیله مانع نفوذ بیشتر شوروی شوند . در همین دوران آزمایشگاههای تولید هروئین در نواحی مرزی پاکستان و سپس در سراسر این کشور به کار گرفته شد و در عمل این منطقه از جهان بالاترین سهم را در تولید تریاک و هرویین ، به خود اختصاص داد . سیا و پاکستان ، با این کار، هم درآمد سرسام آوری کسب میکردند و هم به تجهیز مبارزان افغان می پرداختند .

نکته قابل تامل این است که پس از خروج شوروی از افغانستان و بر روی کار آمدن طالبان ، نه تنها میزان تولید تریاک کاهش نیافت بلکه در سال 2000 تولید تریاک ، نسبت به سال 1979 به 15 برابر رسید .

پس از تحریم طالبان از سوی جامعه جهانی ، اگرچه میزان مصرف تریاک و بویژه هرویین در جهان ، به دلیل افزایش قیمت و صدور اندک آن ، کاهش چشمگیری یافت ، اما با حمله امریکا به افغانستان و روی کار آمدن دولت کرزای ، کشت خشخاش و تولید تریاک به طور بی سابقه ای افزایش یافت . به گونه ای که تولید تریاک ، از 180 تن در زمان طالبان به 3400 تن در زمان کرزای رسید . در همین زمان ، پاکستان ، آزمایشگاههای تولید هرویین و کراک را از کشور خود به داخل افغانستان منتقل کرد و به این ترتیب افغانستان به تولید کننده 90 تا 95 در صد هرویین در جهان تبدیل شد و باعث شد تا کم کم مصرف هرویین و کراک ، جایگزین مصرف تریاک در منطقه و جهان شود .

با توجه به آنچه گذشت ، پیداست که سودبران تجارت و گسترش مواد مخدر ، نه تولید کنندگان و فروشندگان محلی ، که استعمارگران و سلطه طلبان قدرتمندی است که توانایی آنها بسیار فراتر از توانایی مبازه کنندگان با این معضل است و به نظر میرسد که در کنار تمام راههای مبازه با مواد مخدر،این پدیده شوم جز با وضع قوانینی محکم و بازدارنده در سازمانهای جهانی برای محدود کردن دست استعمارگران از این تجارت کثیف و خطرناک ،برطرف نخواهد شد .     

محمدیار سبزی ( فریاد ) بهار 87          تصاویر از گوگل

برای دریافت مقاله بر روی (ادامه مطلب )کلیک کنید.

1-   عروسی

عروسی در استان ایلام ، یکی از زیباترین رسوم مردم این دیار از روزگاران دور تا امروز بوده است که در چند مرحله برگزار می شود .

الف) نشان کردن : ازدواج در استان ایلام ، مانند هر منطقۀ دیگری با آشنایی دختر و پسر و خواستگاری اولیه آغاز می شود ، بعد از این ، در یک روز خاص زنان دو خانوادۀ پسر و دختر ، در منزل پدر دختر گرد هم می آیند و خانوادۀ پسر ، یک شال ، یک انگشتر ، یک دست لباس و کفش ، مقداری قند وروغن و شیرینی به خانوادۀ دختر هدیه می دهند .

     در روزگاران پیش از این ، هیچکدام از مردان خانوادۀ پسر حق شرکت در این مراسم را نداشت ، اما امروزه ، گاهی در روز نشان کردن ، داماد ونزدیکان او در این مراسم شرکت می کنند .

   در لغت نامه های مختلف ، تعاریف مختلفی در مقابل واژه چمر نوشته شده است در فرهنگ مردوخ ، چمر به معنی چنبر ، پرگار ، حلقه و دایره آمده است ، . چمری هم ، به دهل عزا گفته شده است .

در فرهنگ خال ، نوشته شده است که چمر یعنی ، مویه کردن بر مرده و چمر چوپی یعنی رقص دسته جمعی برای متوفی ک ِ با مویه و شین همراه است ،    در هرهنگ دهخدا هم ، آمده است که چمر ، یعنی آشکار و پیدا و روشن .

     افزون بر تعارفی که دربارۀ چمر نقل کردیم ، تعاریف مختلف دیگری در این باره وجود دارد اما اگر در خود مراسم چمر دقت کنیم ، متوجه می شویم که تمام این تعاریف به شکلی در درون آن پیدا است ، تعریف هایی مانند حلقه بستن برای عزا ، پا کوفتن و داد وبیداد کردن برای متوفی ، پشت خم کردن برای نشان دادن ناراحتی از عزای کسی که از دست رفته و همینطور ، چشم به راه بودن صاحبان عزا تا رسیدن کسانی که در این مراسم شرکت می کنند .

  خیابانها و میادین استفاده کرده اند . چمر ، گونه ای مراسم ویژه سنتی ، و نمایش آیینی است که در گروه تفریه به حساب می آید ، آهنگ عزای چمر که با ساز و دهل نواخته می شود ، در زبان مردم به چمر یا چمریانه مشهور است ، از این آهنگ ، غیر از عزا ، برای خبر کردن مردم در ماه محرم و گرد آوردن آنها در

   در مقدمه کتاب چمر در ایلام ، نوشته شده است که آواز و نوای چمر ، با اساطیر دورۀ نوسنگی ارتباط دارد ، در ایران و فینیقیه و اسکندریه ، این مراسم بعد از برداشت گندم و خشک شدن گیاهان انجام شده است و گفته اند که مراسم چمر ، بی ارتباط با مراسم سوگ سیاوش در ایران و سوگ آدونی در کنعان و سوگ آدونیس در فینیقیه و اسکندریه نیست .

   مراسم چمر ، بیشتر برای مردان و انسانهای با نام و نشان خانوده های ایلامی بر گزار می شود ، به این صورت که 3 روز تا یک هفته پس از مرگ کسی که برای او چمر بر پا می کنند ، صاحبان عزا ، پیکهایی را به طایفه های دور و نزدیک می فرستند و برای شرکت در مراسم آنها را دعوت می کنند .

چمر با صف بستن زنان مویه گو و ساز دهل زنان و شاعران محلی شروع  می شود ، این شاعران که آنها را بئیوش می نامند ، با آهنگ خاصی ، اشعاری  فی البداهه به صورت دو صدایی و چند صدایی ، در وصف متوفی و کارهای نیکی که کرده است ، سر می دهند .

    در مراسم چمر ، زنان و مردان عزادار ، به شکل دایره صف می بندند و ساز و دهل زنان و روکنندگان ، در مقابل این صف ، رفت و آمد می کنند ، برخی اوقات ،  مردمی که از طایفه های دیگر به مزاسم دعوت شده اند ، به همراه خود رو کننده و بئیوشهایی می آورند تا به یاد آن متوفی و دیگر متوفای دو طایفه ، شعر بگویند و رو کنند .

   یکی از ویژگی های چمر ، استفادۀ زنان و مردان عزادار از پوشاک محلی و نواهای بومی است ، در این مراسم ، زنان با عبای سیاه بلندی که بر دوش دارند ، به پیشواز هم میروند و با حرکاتی موزون ، مویه می کنند و هر دو دست را بر صورت خود می کشند .

     پس از آنکه مویه زنان به پایان می رسد ، در کنار هم می نشینند و برخی از زنان که آنها را سره ژن می نامند و از دیگران کهنسال تر و با تجربه ترند ، شعرهایی با آهنگ غمناک و حزن انگیزی می خوانند که آنها را مورهار هم می نامند .

   چمر ، از یک روز تا 3 روز و گاهی تا یک هفته و یک ماه ادامه دارد ، و غذایی در این مراسم به عزاداران و دعوت شده گان طایفه های دیگر ، داده می شود که نوعی آبگوشت به نام قلاو است .

  چمر ، در یک کلام ، مجموعه ای از ارزشهای انسانی و بنیادی و اسلامی مردم ایلام است که از همه مهمتر ، نشان دهندۀ اتحاد و همدلی مردم در غم و شادی هم است و فرصتی است برای تقویت شجاعت و ایثار و خدا جویی و احترام به فریضه های ارزشمند .

۱-   سابقه تمدن در ایلام

سابقه تمدن در ایلام ، تا یک قرن پیش شناخته نشده بود ،  ولی در یک قرن گذشته کشفیات باستان شناسی ، بخشی از سابقۀ تمدن را در ایلام آشکار کرد و هر چه دامنه این کشفیات بیشتر می شود ، نتایج ارزشمند بیشتری حاصل می آید . به گونه ای که امروزه به گواهی آثار تاریخی متعدد ، اولین طلیعۀ حیات مدنی در این منطقه ظاهر شده است .